Druk druk druk...

'Hoe zou ik later herinnerd willen worden?', vraagt Mare aan de groep. Een voor een schrijft iedereen op welk antwoord het beste bij Mare past. Geen antwoord gaat over succes. Of prestaties. Veel meer gaat het over liefde en verbinding met anderen. Over echt jezelf durven zijn. En is dat niet wat we allemaal verlangen? We leven in een samenleving die bol staat van onrust, prestatiedruk en keuzestress. En dit begint al vroeg. Bij mijn kinderen (7 en 9 jaar oud) is het een drukte van jewelste op school. Volle klassen, allerlei clubjes en afspraken met vriendjes. Sporten, uitstapjes en feestjes in het weekend. Ook groeien steeds meer kinderen op met gescheiden ouders. Ze leven in twee huizen, soms met nieuwe relaties van de ouders en nieuwe broertjes en zusjes. En dan is er ook nog de smartphone. Een trilling of geluid is al voldoende om het gevoel van onrust te verhogen. Altijd weer de angst iets te missen en er niet bij te horen. Zo raken ze langzaam verslaafd aan constante afleiding en kunnen ze rust, niets doen en verveling steeds moeilijker verdragen. Waarom al die drukte?

Succes en geluk dwing je af. Toch?

Bij het schrijven van deze blog voel ook ik de spanning oplopen: dit MOET een hele goede blog worden! De maatschappelijke druk om te presteren en gelukkig te zijn is groter dan ooit. Dit begint al op school waar veel nadruk ligt op het meten en vergelijken van cognitieve prestaties. In de crèche- en kleutertijd wordt gespeurd naar mogelijke leerachterstanden. Vanaf groep drie volgen de CITO-toetsen. Sommige ouders sturen hun kinderen naar bijles of faalangsttrainingen om hogere scores te krijgen zodat ze naar havo, vwo of gymnasium kunnen. Door de toenemende druk op presteren worden ook steeds meer diagnoses als ADHD, dyslexie of hoogbegaafdheid gesteld. Daarmee kunnen tegenvallende prestaties verklaard worden en voelen sommige ouders zich minder 'schuldig'. In de pubertijd nemen de eisen verder toe. Hoge cijfers halen op school, werken aan een goed CV door stages en (vrijwilligers)werk, naar de sportschool voor een mooi lichaam en (online) een uitgebreid sociaal netwerk onderhouden. Je kunt worden wat je wilt (vroeger ging je doen wat je vader deed) en er is steeds meer om uit te kiezen. De boodschap van de wildgroei aan talentenshows is helder: iedereen kan een ster worden als je jouw talent optimaal ontwikkelt. En ook zelfhulpboeken leren ons dat we de regisseur zijn voor ons eigen geluk. De verantwoordelijkheid voor succes en geluk wordt volledig bij het individu gelegd. De druk om de perfecte keuze te maken, zorgt daarom voor keuzestress bij veel jongeren. En wat perfect is, komt voort uit onrealistische verwachtingen

Wat is nog echt?

Wanneer er voor negatieve emoties, beperkingen en mislukking steeds minder plek is, nemen onrealistische verwachtingen toe. Dit is deels terug te voeren op de veranderende opvoedstijl sinds de jaren 70. Deze richt zich meer en meer op het voorkomen van negatieve emoties bij kinderen. Waar ouders vroeger hun aandacht over veel kinderen te verdelen hadden, hebben zij er nu vaak een of twee die alle aandacht krijgen en ook 'perfect' moeten worden. Ze wijzen steeds vaker 'andere omstandigheden' aan als dit niet lukt. Zo plaatsen ouders hun kinderen op een voetstuk waardoor ze een verstoord zelfbeeld kunnen ontwikkelen. Eenmaal volwassen worden ze geconfronteerd met de harde realiteit. Als kinderen geen frustraties en teleurstellingen doorstaan, ontwikkelen ze geen coping skills of weerbaarheid en zelfredzaamheid. Dan leren ze niet omgaan met tegenslag, boosheid, verlies en liefdesverdriet; dingen die bij het leven horen en waar je hen op moet voorbereiden. Het eenzijdig positieve beeld van succes en geluk van anderen op social media versterken bovendien onrealistische verwachtingen. Ook in het dagelijks leven worden jongeren via televisie, films, muziekvideo’s, tijdschriften en reclame geconfronteerd met gephotoshopte lichamen en geïdealiseerde levens.  

Wat dan wel?

Als je wordt geleerd om de beste versie van jezelf te worden, is het risico groot jezelf onderweg kwijt te raken. Kan het ook anders? Ik geloof van wel. Bij Garage2020-Leiden en Het Stiltelab onderzoek ik daarom alternatieven. Andere manieren van kijken en laagdrempelige toepassingen om een beetje rust en ruimte te creëren in alle prestatiedrukte. Zo hebben we bij Garage2020-Leiden Compass ontwikkeld, een kaartspel waarin jongeren vragen over elkaar beantwoorden. Zo ontdekken ze wie ze zijn en wat echt belangrijk voor hen is. Hierdoor ontstaan hechtere banden tussen vrienden en klasgenoten én krijgen jongeren meer inzicht in hun eigen identiteit. En er zijn nog tal van simpele manieren om wat rust en ruimte te creëren (die we allemaal stiekem wel kennen):

  • Wegnemen van prikkels helpt tegen overprikkeling (dus smartphone af en toe uit!).
  • Ontspanning helpt het beste tegen stress.
  • Zorg voor een gezonde levensstijl: goed eten, genoeg slapen, veel bewegen.
  • Plaats kinderen minder op een voetstuk plaatsen en biedt meer structuur.
  • Kinderen en jongeren niet voortdurend vergelijken met anderen.

Meer weten?

Wil je meer informatie over het spel Compass of over Garage2020-Leiden of Het Stiltelab? Neem vooral contact op en/of laat me in een reactie hieronder weten wat jou rust of juist onrust geeft in onze onrustmaatschappij.

name authore here

Bart van der Geest

Als Kwartiermaker Garage2020-Leiden werk ik met veel plezier en vol verwondering aan nieuwe oplossingen voor opgroeiende kinderen en jongeren en hun gezinnen. Daarnaast onderzoek en ontwerp ik bij Het Stiltelab laagdremp...

1 artikel

Gerelateerde blogs

Reacties (0)

name authore here
`

E-mailadressen worden niet gebruikt voor commerciële doeleinden. Bekijk onze privacyverklaring voor meer informatie over het gebruik van jouw gegevens.

Cookies: Deze website maakt gebruik van cookies: Accepteren Weigeren