Samen huiswerk maken

'Gatenkaaskennis'

Een van de grootste problemen die ik tegenkom, is de ‘gatenkaaskennis’. Door het missen van verschillende lessen en door overprikkeling zijn soms op het oog heel eenvoudige zaken niet goed opgeslagen. Terwijl kinderen met autisme juist extra herhaling en extra verwerkingstijd nodig hebben om zich iets eigen te maken. 

Het ging mis

Een tijdje geleden was Jongste, voor zijn doen, goed aan het werk. We hadden overal rekening mee gehouden. De rust, de regelmaat, de duidelijkheid en de woorden die we gebruikten. Het leek de laatste tijd toch echt beter te gaan. Toch, ineens, bij Engels ging het helemaal mis. Boeken door de lucht. Stampvoetend de deur uit. Hij was razend. Ik begreep er niks van. Engels is nog wel zijn favoriete vak! Ik kon er zondermeer vanuit gaan dat hij dit niet deed om mij te pesten of om onder het werk uit te komen. Als Jongste geen zin heeft, rent hij vrolijk fladderend de deur uit, op zoek naar groenere weilanden. En als hij me wil pesten, doet hij dat op het niveau van een dreumes: dan pakt hij mijn leesbril af of probeert hij rare dingen op mijn hoofd te leggen.

Er mist een stukje

Hier was duidelijk iets anders aan de hand. Was dit een slordig gestelde vraag die voor meer dan één uitleg vatbaar is? Was er onduidelijk taalgebruik? Stonden er merkwaardigheden in de lay-out van het werkboek? Te grote of te kleine invulvakken bijvoorbeeld? Ik bestudeerde de opgave waar alles misging. Het ging over klokkijken. Bij elke vraag moest hij opschrijven hoe laat het was. Merkwaardig, want hij kende al die woorden. Als ik hem een zin gaf om te vertalen, deed hij dat vlekkeloos. En het eerste rijtje, met de digitale klok, ging ook goed. Maar bij het tweede rijtje, met een klok met wijzers, ging alles mis. De klok met de wijzers… Kon hier sprake zijn van een gat in de algemene kennis, waardoor het niet lukt om de opgave te maken? Ik testte het door hem in de loop van de week op verschillende momenten naar de tijd te vragen. Na drie keer vragen en twee boze buien wist ik genoeg: analoog klokkijken lukte nog niet. Hij wist hoe de klok eruit zag als de schoolbus kwam, maar dat was het dan ook. En niet betrapt willen worden op iets niet kunnen wat iedereen kan, is een heel menselijke reactie.

Hoe kan dit?

Gatenkaaskennis kan op verschillende manieren ontstaan. Ik noem er een paar:

  • Taal- en spraakproblemen: de taalontwikkeling is niet automatisch op gang gekomen, elk woord is apart aangeleerd. Woorden kunnen ook ‘verkeerd geplakt’ zijn. Het kind denkt dat het woord iets volstrekt anders betekent dan in het woordenboek staat. Hierdoor begrijpen ze de stof die aangereikt wordt, niet voldoende.
  • Belastbaarheid: de kinderen kunnen hele lessen gemist hebben omdat ze in die periode minder naar school gingen of lessen lang te moe of overprikkeld waren om informatie op te slaan.
  • Er is niet lang genoeg geoefend. Bij autisme kan het veel langer duren voor de stof eigen is gemaakt en soms lukt automatiseren (iets zo goed in je hoofd hebben dat je het zonder nadenken eruit kunt flappen) helemaal niet.

De schrik van het niet snappen

Het is schrikken als je er ineens achter komt dat je iets niet weet, wat je blijkbaar allang had moeten weten. Of als je ontdekt dat een woord iets heel anders betekent dan je altijd dacht. Hoe moet je daarmee omgaan? Veel kinderen reageren met boosheid waarbij de begeleider of de ouder het slachtoffer is van de boosheid. Op zulke momenten is het zo fijn dat er een begeleider is, die met andere ogen naar de vraag kan kijken en gerichte vragen durft te stellen. En die in staat is om rust te brengen, om het kleiner te maken: ‘Je kunt niet alles weten, kom, ik vertel het je.'

Goed om te weten

Hoe naar het ook is dat een huiswerkmoment mislukt, het heeft ook een goede kant: je weet het nu tenminste. Niet elk kind reageert met boosheid op de opdrachten die het niet snapt. Als je niet weet, wat je niet weet, kun je er immers ook niet naar vragen. Of misschien wil je het liever niet toegeven dat je iets niet begrijpt. Zo wist Oudste niet hoe hij de derde hoek van een driehoek moest berekenen als hij maar één hoek gegeven kreeg. Omdat hij volhield dat hij het op school wel uitgelegd zou krijgen, kwam ik er pas een jaar na zijn examen achter dat hij de les over de hoeken Z en F had gemist. Aangezien hij nooit naar die uitleg had gevraagd, omdat hij eenvoudigweg niet wist dat het bestond, bleef hoeken berekenen een frustrerend onderdeel.

Los de gatenkaas op en je lost alles op?

Nee, zeker niet. Dit is niet altijd de reden voor huiswerkweigering. Er zijn tal van manieren waarop schoolwerk kan leiden tot problemen (lees ook mijn vorige blog), die je dan weer terugziet bij de huiswerkbegeleiding. Zoals de vraag: waarom moet ik dit doen? Daarover gaat mijn volgende blog. Ondertussen ben ik erg benieuwd naar jullie ervaring met ‘gatenkaaskennis’. Is er een voorbeeld dat je is bijgebleven? Hoe kwam je erachter waar het probleem zat? Laat het me hieronder weten.

name authore here

Ingrid Bilardie

Auteur van kinderboeken, echtgenoot en moeder van twee zeer verschillende jongens met autisme, die net als alle andere leerlingen ook hun huiswerk moeten maken. Om de kinderen beter te kunnen helpen met opgroeien, le...

5 artikelen

Gerelateerde blogs

Reacties (0)

name authore here
`

E-mailadressen worden niet gebruikt voor commerciële doeleinden. Bekijk onze privacyverklaring voor meer informatie over het gebruik van jouw gegevens.