Kinderen aan het voetballen op straat

De boom in

De wijzers van de kerkklok staan op tien voor half zeven. We hebben nog tien minuten voor we binnen moeten zijn, nog tien minuten tot onze moeder op een tenenkrommend gênante manier begint te roepen dat het eten klaarstaat en mijn ouders mijn broek gaan zien. De broek die mijn vader vorige week nog zo provisorisch heeft hersteld door een ander stofje achter de scheur te naaien en waar nu alweer een gat in zit. 'Oké, nog één potje, maar wel snel,' roept mijn zusje. 'In de boom ben je vrij, we hebben tien tellen om weg te komen en jij bent hem. Start!'.

Gezond

Buiten spelen is gezond. Kinderen die het doen, geven aan zich vrolijker en blijer te voelen en meer energie te hebben. Het is goed voor de fysieke ontwikkeling, voor de spieren en botten, om op gezond gewicht te blijven en het stimuleert de sociale interactie. Dit wetende maakt het extra schrijnend om te lezen dat uit recent onderzoek blijkt dat het aantal kinderen dat elke dag buiten speelt in de laatste vijf jaar drastisch is gedaald. Van twintig naar slechts veertien procent. In totaal geeft een derde van de Nederlandse kinderen aan nooit buiten te spelen. Een zorgwekkend gegeven. Er zijn verschillende mogelijke oorzaken voor deze daling. Eén daarvan is de toegenomen hoeveelheid tijd die kinderen binnen achter een scherm spenderen. Een andere is dat kinderen aangeven de plekken waar ze kunnen spelen saai te vinden, er is niet genoeg te beleven. Naar mijn mening hebben deze twee oorzaken met elkaar te maken en staan ze samen symbool voor een verandering die de afgelopen generaties heeft plaatsgevonden. 

Digitalisering blust de fantasie

Digitalisering is een feit. De hoeveelheid computergestuurde prikkels die kinderen per dag binnen krijgen is gigantisch. In de klas wordt de stof uitgelegd met behulp van handige filmpjes met kleurrijke animaties op het smartbord en worden opdrachten gemaakt aan de hand van leerzame computerprogramma’s. Thuis hebben kinderen smartphones, televisies en tablets ter beschikking waarop ze series en films kijken worden en spelletjes spelen. Deze digitalisering hoort bij de tijd en mij zal je niet horen zeggen dat dit iets slechts is. Wel denk ik dat het toegeven hieraan betekent dat je een afstand creëert tot bepaalde vaardigheden. Bijvoorbeeld de mate waarin je als mens in staat bent jezelf te vermaken. Het vermogen om fantasie te gebruiken voor het creëren van nieuwe situaties en het opzoeken van nieuwe prikkels lijkt een vaardigheid die per generatie wat verzwakt. De overweldigende hoeveelheid kant-en-klaar-vermaak, met alle special effects en prikkelende vormgeving die daarbij komen kijken, lijken bij kinderen de plek in de hersenen in te nemen waar vroeger de vaardigheid tot het ‘jezelf vermaken’ zich huisde. 

Buiten te saai?

Wat betreft de mogelijkheid tot buiten spelen moet worden toegegeven; niet alle kinderen hebben een stuk land met bomen om in te klimmen en sloten om overheen te springen voor de deur ter beschikking. Maar is dit nodig? Mijn jeugd speelde zich af in het centrum van een stad. Vrijwel geen natuur, geen speeltuinen. Enkel een pleintje met een oude boom, wat stoepranden en schuttingdeuren. Maar door de gebundelde fantasie van de kinderen uit de buurt heeft dit simpele grijze pleintje gediend als decor voor talloze speelwerelden. Waar het op maandag een voetbalstadion was (inclusief doeltjes gemaakt van schoenen en een met krijt getekende supporterstribunes), kon het op dinsdag dienen als professioneel slakkenrace-circuit. We waren niet in het bezit van de duurste gadgets of spellen en hadden deze ook niet nodig. Sterker nog, de dure springstok die (na veel smeken) eindelijk tussen de sinterklaascadeaus zat won het na twintig minuten pogoën al niet meer van de afgeknipte vuilniszak die fungeerde als superhelden-cape en je van oneindige vliegkracht voorzag.

Buitenspeel-utopie

Niet alle kinderen hebben mooi aangelegde sportvelden of speeltuinen in de buurt. Wellicht is dit inderdaad een factor die kinderen er van weerhoudt om naar buiten te gaan en ligt hierin ruimte voor verbetering. Maar ik geloof ook dat men zich vaak te gemakkelijk neerlegt bij het feit dat een buitenspeel-utopie ontbreekt en buitenspelen er dus ‘nou eenmaal niet in zit’. Een utopie waarin kinderen spelen in wilde maar wel veilige natuur, of waarin de meest imponerend vormgegeven speeltoestellen op de hoek van de straat klaar staan om beklommen en besprongen te worden. Dit hanteren als maatstaf voor de mogelijkheid om buiten te spelen is niet realistisch. 

Stimuleer de fantasie

Buiten spelen diende als een uitlaatklep, als relativatie-moment van de dag. Het brak even met het patroon waarin werd bepaald hoe je moest handelen en gaf de ruimte eigen initiatief te nemen. Het bevatte spelelementen, beweging, sociale interactie, spanning, conflicten en plezier. Het leerde ons voor onszelf opkomen, compromissen sluiten, niet te kleinzerig te zijn, te verliezen en vrienden te maken. Maar bovenal gaf het het vertrouwen dat je met je eigen fantasie en creativiteit van elke plek een spelwereld kunt maken. 

Ruimte voor buiten spelen

Niets is zo tijdloos als het gegeven dat tijden veranderen. Hier is niets mis mee. Maar laten we niet onderschatten wat de voordelen zijn van af en toe een middag buiten spelen. Stuur een kind eens de deur uit in een broek die kapot mag, met een bal of bak vol krijtjes in de hand. Zorg dat een kind zo nu en dan in een situatie komt waar beroep moet worden gedaan op de eigen fantasie om vermaak te vinden. Ieder kind verdient de voordelen van buiten spelen. Iets waar naar mijn mening ook binnen dit nieuwe digitale tijdperk ruimte voor gemaakt kan en moet worden. Vind je ook niet?

Gerelateerde blogs

Écht doen wat werkt in de jeugdzorg

Reacties (1)

name authore here
`

E-mailadressen worden niet gebruikt voor commerciële doeleinden. Bekijk onze privacyverklaring voor meer informatie over het gebruik van jouw gegevens.

name authore here
Pien de Groot

Ik heb gelijk mijn dochter naar buiten gestuurd... met helemaal NIKS. Zou haar heksensoep net zo lekker worden als die van mij van vroeger? Of gaat ze toch het recept op haar Ipad opzoeken?

Cookies: Deze website maakt gebruik van cookies: Accepteren Weigeren