Groep kinderen aan het lachen

SterkWerk in het kort

SterkWerk richt zich op de bovenbouw van de basisschool, groep 5 t/m 8, en is inmiddels getest op twee pilotscholen. In schooljaar 2019-2020 neemt men in het onderzoek op grote schaal basisschoolklassen mee. Voor nu blijft de basis van de aanpak hetzelfde: leerlingen krijgen elk hun eigen rol(len) toebedeeld waarbij ze expliciet gestuurd worden om elkaar te waarderen en te complimenteren vanwege een goede invulling van die rol. De sociologen van SterkWerk verwachten dat de focus op positief gedrag leerlingen doet besluiten om niet meer op een negatieve manier, bijvoorbeeld door pesten, aandacht te vragen.

Pesten en populariteit

Voor haar aanpak put SterkWerk uit de kennis dat kinderen naarmate ze ouder worden steeds meer bezig zijn met hun aanzien in de groep. Dat verlangen naar populariteit gaat gepaard met negatief gedrag als anderen buitensluiten of uitschelden om stoer te doen. In sommige gevallen wordt dit gedrag door medeleerlingen beloond met nog meer aanzien. Populaire kinderen groeien daarmee uit tot leiders en rolmodellen van de groep. Programma’s die pesten tegengaan spelen vaak in op de kracht van de groep om slachtoffers te helpen. Het doorbreken van de macht van leidersfiguren in de klas blijft voor hen echter een uitdaging.

Een nieuwe aanpak

SterkWerk focust zich daarom niet op de groep als geheel, maar op de positieve samenhang tussen de individuen daarbinnen. Leerlingen krijgen allemaal strategisch een rol toebedeeld die past bij zijn of haar behoeftes. De ene leerling is bijvoorbeeld gastvrouw bij een open dag terwijl de andere leerling de planten verzorgt in de klas. Die rolverdeling geeft leerlingen een gevoel van eigenaarschap, verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen. Aanvullend op de rolverdeling instrueert de docent de leerlingen om elkaar te waarderen bij goed gedrag: kinderen krijgen de opdracht om elkaar bij een goede invulling van de rol te complimenteren. De wekelijkse vergadering waarin leerlingen bespreken hoe het gaat in de klas is daarvoor een expliciet, gecreëerd moment. Het doel: een omslag bewerkstelligen dat aanzien en populariteit verworven worden door positief gedrag in plaats van negatief gedrag. En dat gaat natuurlijk via de weg van positieve interacties in de klas.

De rolverdeling geeft leerlingen een gevoel van eigenaarschap, verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen.

Voor de onderwijsprofessional

Aan jou als onderwijsprofessional dus de taak om positief gedrag te stimuleren. Dat kan simpelweg al door complimenten uit te delen aan individuele leerlingen. Nog beter is om de hele klas te mobiliseren. Niet alleen door te benoemen dat je een fijne sfeer wilt in de klas, maar vooral ook door leerlingen gericht met z’n allen te waarderen. Bijvoorbeeld door elke week een poster op te hangen waarop kinderen voor één centraal gestelde medeleerling een compliment opschrijft over hoe hij zijn rol vervult. Op die manier blijft elkaar complimenteren wekenlang een belangrijk thema binnen de klas.

Voor de jeugdhulpprofessional

Een soortgelijke aanpak als ik hierboven beschreef zou ook kunnen werken wanneer je in groepsverband met kinderen in de basisschoolleeftijd werkt. Ga je met groepen jongeren om dan zou ik je adviseren om voorzichtig te zijn met complimenten uitdelen en het stimuleren van complimenten geven. De complimenten moeten immers wel oprecht zijn, anders zijn zij het vertrouwen in elkaar en wellicht ook in jou als begeleider snel kwijt. Uiteraard is een expliciete waardering ook nooit weg wanneer je kinderen of jongeren enkel individueel spreekt. Zeker als hij zich als pestslachtoffer gedraagt of een pestverleden met zich mee neemt.

Geïnspireerd?

Laat jij je inspireren door de aanpak van SterkWerk om pesten tegen te gaan? Of pas je de rolverdelingsmethode al jaren toe zonder te weten dat het ook een effectief middel is om pesten aan te pakken? Ik lees je reactie graag onder deze blog.

name authore here

Nelleke Bogaard

Student Nederlandse taal en cultuur met een onderwijsbevoegdheid voor het schoolvak Nederlands. Schrijft voor bijMEES over actuele ontwikkelingen in de jeugdzorg die te maken hebben met onderwijs, beleid, onderzoek of op...

7 artikelen

Reacties (0)

name authore here
`

E-mailadressen worden niet gebruikt voor commerciële doeleinden. Bekijk onze privacyverklaring voor meer informatie over het gebruik van jouw gegevens.